Bước sang năm mới 2026, đây là dịp để chúng ta cùng suy ngẫm về các truyền thống văn hóa và những giá trị bền vững mà truyền thống đã luôn lưu giữ. Tại nhiều cộng đồng vùng cao, Tết và các lễ hội năm mới gắn liền mật thiết với bản sắc văn hóa, đời sống cộng đồng và cảm giác gắn kết, vì thế đóng vai trò rất quan trọng trong việc bàn luận về du lịch và phát triển bền vững.
Một nghiên cứu du lịch công bố năm 2023 (Zhang, J., và Dai, G., 2023) [1], thực hiện tại huyện Lôi Sơn (Leishan, Trung Quốc), tìm hiểu quá trình Tết truyền thống của người Mông dần trở thành một điểm nhấn du lịch ở vùng cao. Với cộng đồng địa phương, Tết là khoảng thời gian kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Tết không chỉ đơn thuần là một lễ hội mà còn để tưởng nhớ tổ tiên, thăm chơi để thắt chặt các mối quan hệ và khẳng định lại ý thức cộng đồng.
Khi du lịch vùng cao ngày càng phát triển, Tết truyền thống Mông nơi đây cũng trở thành một điểm nhấn văn hóa mạnh mẽ, thu hút hàng triệu du khách và mang lại nguồn thu nhập rất quan trọng cho các làng. Nhưng nghiên cứu đặt ra một câu hỏi sâu sắc hơn: Du lịch lễ hội có thực sự “đúng” với người dân địa phương không? Và trong những điều kiện nào thì nó được chấp nhận?
Thay vì chỉ tập trung vào doanh thu, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh hai ý tưởng lấy con người làm trung tâm. Thứ nhất là mức độ gắn bó với lễ hội, tức là mối liên kết tình cảm của người dân với Tết truyền thống như một phần của đời sống và căn tính văn hóa. Thứ hai là niềm tin vào chính quyền địa phương, là quan sát liệu trong quá trình làm du lịch, các giá trị văn hóa cốt lõi của cộng đồng có được cơ quan văn hóa địa phương tôn trọng và bảo vệ hay không.
Kết quả nghiên cứu này chỉ ra rằng, khi người dân cảm thấy phong tục về tết truyền thống của mình được tôn trọng, khi các quyết định liên quan đến du lịch lễ hội được đưa ra một cách minh bạch và có sự tham gia, thì du lịch không còn là điều gây e ngại. Ngược lại, nó từng bước được cộng đồng đón nhận như một cơ hội.
Nghiên cứu này gợi ra nhiều suy nghĩ cho du lịch vùng cao ở nhiều nơi khác nơi tết truyền thống và lễ hội là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, tinh thần và văn hóa của các cộng đồng địa phương qua nhiều đời. Ở đó, khi phát triển du lịch dựa trên lễ hội, câu hỏi không chỉ là “thu hút được bao nhiêu du khách?” mà còn là “ai có quyền kể câu chuyện văn hóa?” và “cộng đồng có còn cảm thấy thuộc về chính những thực hành văn hóa của mình hay không?”
#SustainableTourism #HighlandCulture #NewYearTraditions #CommunityFirst #LivingHeritage #DuLichBenVung #VanHoaVungCao
[1] Zhang, J., & Dai, G. (2023). Political Trust and Festival Attachment: Influencing Residents’ Engagement in Traditional Festivals. Behavioral Sciences, 13(9), 741. https://doi.org/10.3390/bs13090741
Vietnam Outdoor Tourism Research 