Gần 40 thành phố ở Bắc Âu từng tự nhận mình là “Venice của phương Bắc”. Cách gọi này càng làm nổi bật vị thế biểu tượng và giá trị văn hóa đặc biệt của Thành phố Kênh đào. Là một thành phố di sản châu Âu chỉ có quy mô trung bình, Venice đã vượt trội hơn nhiều điểm đến khác khi đón gần 6 triệu lượt khách vào năm 2024 (Statista Research Department, 2025), tương đương trung bình hơn 16.000 lượt khách mỗi ngày.
Áp lực lớn này đã tạo ra gánh nặng đáng kể lên sức chứa của thành phố, dẫn đến những hệ quả rõ rệt về mặt xã hội, kinh tế và môi trường. Nhiều cư dân địa phương dần đánh mất cảm giác thuộc về và bản sắc nơi chốn (Seraphin, 2018, tr. 2). Richardson (2017, tr. 47, trích trong Seraphin, 2018) chỉ ra rằng trong vòng 50 năm qua, dân số địa phương của Venice đã giảm tới hai phần ba, trong khi lượng khách du lịch vẫn không ngừng gia tăng. Thành phố cũng đang phải đối mặt với tình trạng ùn tắc ngày càng nghiêm trọng, không gian công cộng bị tư nhân hóa và hoạt động đầu cơ bất động sản ngày một gia tăng. Bên cạnh đó, tính bền vững môi trường của Venice luôn bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu, bao gồm mực nước biển dâng, lũ lụt và hiện tượng sụt lún (Anzidei et al., 2025). Các yếu tố này phản ánh một trạng thái du lịch quá tải, có nguy cơ làm xói mòn các giá trị văn hóa và di sản của thành phố.
Một giải pháp tiềm năng được đề xuất để đối phó với du lịch quá tải là khái niệm quản trị lưỡng dụng (ambidextrous management), do Seraphin và cộng sự (2018) giới thiệu. Cách tiếp cận này hướng đến việc cân bằng giữa nhu cầu hiện tại và tính bền vững trong tương lai thông qua việc kết hợp hai chiều cạnh vốn được xem là đối lập trong du lịch: khai thác (exploitation), tập trung vào việc tận dụng thị trường và đáp ứng nhu cầu khách hàng hiện có; và khám phá (exploration), nhấn mạnh đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng dài hạn. Bằng việc dung hòa hai chiều cạnh này, quản trị lưỡng dụng nhằm gắn kết các bên liên quan xoay quanh một mục tiêu chung, qua đó thúc đẩy sự phát triển du lịch bền vững và khả thi về mặt kinh tế.
Trong bối cảnh của Venice, cách tiếp cận này bao gồm việc kế thừa các chiến lược hiện có nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của du lịch (khai thác), đồng thời điều chỉnh và phát triển chúng thành những giải pháp đổi mới, mang tính đặc thù, phù hợp với nhu cầu địa phương (khám phá).
Hiệu quả của mô hình quản trị lưỡng dụng đã được thử nghiệm trong nhiều bối cảnh khác nhau. Một ví dụ tiêu biểu là khu nghỉ dưỡng Labadee của Royal Caribbean International tại Haiti. Bằng cách cho phép các tiểu thương địa phương người Haiti được bán và trao đổi đồ lưu niệm trong khu nghỉ dưỡng với một khoản phí nhất định, công ty này được cho là đã củng cố mối quan hệ với cộng đồng sở tại (Seraphin, 2018, tr. 1).
Nhìn sang khu vực Tây Bắc Việt Nam, nhiều điểm đến du lịch mới nổi đang bắt đầu đối mặt với những rủi ro tương tự của hiện tượng du lịch quá tải, ảnh hưởng đến đời sống người dân địa phương, việc sử dụng đất và các thực hành văn hóa truyền thống. Do đó, trường hợp của Venice cùng với việc áp dụng cách tiếp cận quản trị lưỡng dụng đã mở ra một hướng đi mới trong việc giải quyết và giảm thiểu tình trạng du lịch quá tải tại các khu vực này của Việt Nam.
_
Author: Gia Bao
Photo Credit: Venice map by TripMemos
See the references in the comment section.
_
References:
Anzidei, M., Tolomei, C., Trippanera, D., Alberti, T., Bosman, A., Brunori, C. A., Serpelloni, E., Vecchio, A., Falciano, A., & Deli, G. (2025). Multi-Temporal Relative Sea Level Rise Scenarios up to 2150 for the Venice Lagoon (Italy). Remote Sensing, 17(5), 820. https://doi.org/10.3390/rs17050820
Seraphin, H., Sheeran, P., & Pilato, M. (2018). Over-tourism and the fall of Venice as a destination. Journal of Destination Marketing & Management, 9, 374–376. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2018.01.011
Statista Research Department, Topic: Tourism in Venice. (2025, December 17). Statista. https://www.statista.com/topics/5979/tourism-in-venice/
_
Vietnam Outdoor Tourism Research Project
💌Email: vietnamoutdoorresearch@gmail.com
🌐Website: https://vnort.com/
Vietnam Outdoor Tourism Research 