Ở Tây Nguyên Việt Nam, một nhóm nhỏ nông dân K’ho đã từng bị mắc kẹt trong nợ nần. Lý do là những nông dân này vay tiền từ những người trung gian để mua phân bón và sau đó họ phải bán cà phê lại cho chính những người trung gian đó với một mức giá không hề xứng đáng (Trương, 2020). Cứ như vậy năm này qua năm khác, không có gì thay đổi.
Năm 2012, một phụ nữ trẻ tên Rolan và chồng cô là Josh quyết định thử một cách khác. Họ quay trở lại phương pháp canh tác truyền thống không sử dụng hóa chất hay phân bón mà chỉ thuần túy lao động thủ công và kỹ thuật tự nhiên. Vụ thu hoạch đầu tiên của họ ít hơn nhưng chất lượng tốt hơn. Hơn nữa, họ không còn nợ người trung gian. Các gia đình khác chú ý và đến năm 2018, 50 hộ gia đình đã tham gia mạng lưới “K’ho Coffee” (Trương, 2020). Họ giúp nhau trả nợ. Mỗi Chủ nhật sau lễ nhà thờ, họ chia sẻ kinh nghiệm canh tác để hỗ trợ lẫn nhau. Cà phê họ trồng sạch, được chăm sóc cẩn thận và đậm đà hương vị.
Năm 2014, K’ho Coffee đạt 87 điểm tại một cuộc thi cà phê lớn ở Seattle và trở thành cà phê được đánh giá cao nhất Đông Nam Á (Trương, 2020). Đột nhiên, thế giới muốn cà phê của họ. Trong khi những nông dân khác bán hạt cà phê với giá 30 xu một kilogram, các thành viên mạng lưới K’ho nhận được 90 xu.
Những người nông dân đã mở một quán cà phê trong vườn cà phê của họ và khách du lịch đến xem cà phê được trồng như thế nào. Du khách có thể hái quả cherry từ cây và nếm thử sản phẩm cuối cùng. Vào thời điểm năm 2018, khoảng 30% doanh số đến trực tiếp từ khách tham quan (Trương, 2020). Ngoài ra, mạng lưới còn thuê 20 người trẻ từ cộng đồng và họ kiếm được gấp đôi mức lương tối thiểu.
Câu chuyện cà phê về cách những nông dân Việt Nam thoát khỏi nợ nần này là câu chuyện về cách các cộng đồng có thể làm việc cùng nhau để thoát khỏi một hệ thống bất công. Kiến thức địa phương và mối liên kết xã hội đã được sử dụng để tồn tại trong thị trường toàn cầu. Những nông dân K’ho không cần công nghệ hiện đại, họ chỉ cần nhau. Khi nông dân kiểm soát quá trình sản xuất của riêng mình và xây dựng mạng lưới vững mạnh, họ có thể thương lượng giá tốt hơn và tạo ra tương lai bền vững.
_
Author: Khánh Linh Châu – Research Assistant
Photo Credit: @khocoffee
References:Truong, H. T. T. (2020). Community initiatives and local networks among k’ho cil smallholder coffee farmers in the central highlands of Vietnam: A case study. Journal of Asian and African Studies, 55(6), 880–895. https://doi.org/10.1177/0021909620935427
_
Vietnam Outdoor Tourism Research Project
💌Email: vietnamoutdoorresearch@gmail.com
🌐Website: https://vnort.com/
Vietnam Outdoor Tourism Research 