Sự đông đúc (crowding) được hiểu là sự đánh giá mang tính tiêu cực về mật độ khách tham quan trong một không gian, từ đó có thể gây ra cảm giác khó chịu hoặc làm giảm mức độ tận hưởng trải nghiệm (Fefer et al., 2024; Manning et al., 2013). Trong lĩnh vực du lịch, cảm nhận về sự đông đúc thường mang tính chủ quan và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như kỳ vọng cá nhân, khác biệt văn hóa, kinh nghiệm trong quá khứ, cũng như loại hình hoạt động tham gia (ví dụ: trekking, dù lượn, bơi lội, các buổi workshop, v.v.). Chẳng hạn, một tuyến trekking được một người xem là “đông đúc” có thể lại được người khác đánh giá là chấp nhận được, tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau.
Quá tải du lịch (overtourism) xảy ra khi số lượng người hiện diện vượt quá mức mà cá nhân hoặc một nhóm cho là có thể chấp nhận, làm ảnh hưởng đến trải nghiệm của họ và có thể dẫn đến những cảm xúc tiêu cực hoặc sự thay đổi trong hành vi. Mặc dù du lịch mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho các tổ chức và cộng đồng địa phương, tình trạng quá tải du lịch có thể làm gián đoạn đời sống hằng ngày hoặc gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường (ví dụ: tắc nghẽn giao thông, xói mòn). Trước tình trạng đông đúc, du khách thường điều chỉnh sở thích của mình, chẳng hạn như lựa chọn hoạt động khác, thay đổi thời gian trong ngày hoặc mùa du lịch. Trong những trường hợp quá tải nghiêm trọng, một số người có thể tránh hoàn toàn các khu vực nhất định hoặc rời đi và không bao giờ quay lại (Miller & McCool, 2003; Rice et al., 2019).
Trong những năm gần đây, Sa Pa (xem hình bên dưới) đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ về lượng khách du lịch và các hoạt động liên quan. Sự phát triển này mang lại nhiều lợi ích kinh tế, đồng thời thúc đẩy sự hình thành và phát triển của các ngành nghề mới tại một khu vực trước đây khá biệt lập. Trong bối cảnh du lịch Việt Nam đang tăng trưởng nhanh và đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2026, các “điểm nóng” du lịch cần đặc biệt chú ý đến những yếu tố như sự đông đúc. Đây là những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo phát triển du lịch bền vững lâu dài, đòi hỏi sự cân bằng giữa nhiều khía cạnh như tính mùa vụ của du lịch, phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, yếu tố môi trường, bảo tồn văn hóa, quan điểm của người dân địa phương, cùng nhiều yếu tố khác.
Trong quá trình tiếp tục thực hiện dự án nghiên cứu này, chúng tôi đặt ra các câu hỏi sau:
- Làm thế nào du lịch Việt Nam có thể tích hợp nhiều hơn các thực hành bền vững?
- Liệu chúng ta có thể tiếp cận du lịch theo một góc nhìn toàn diện hơn, vượt ra ngoài trải nghiệm của con người?
- Du lịch tạo ra những tác động gì về môi trường, xã hội và hành vi?
- Làm thế nào để xem xét công bằng hơn đối với lợi ích và góc nhìn của cộng đồng địa phương?
_
Author: Myles Lynch
Photo Credit: Sa Pa roadway – Photo taken by Myles Lynch
_
References:
Fefer, J. P., Hallo, J. C., Collins, R. H., Baldwin, E. D., & Brownlee, M. T. (2024). From displaced to misplaced: Exploring the experience of visitors who were ‘crowded out’of their recreation destination. Leisure Sciences, 46(1), 1-20.
Manning, R. (2013). Parks and carrying capacity: Commons without tragedy. Island Press.
Miller, T., & McCool, S. (2003). Coping with stress in outdoor recreational settings: An application of transactional stress theory. Leisure Sciences, 25(2–3), 257–275. https://doi.org/10.1080/01490400306562
Rice, W. L., Taff, B. D., Newman, P. B., Miller, Z. D., D’Antonio, A. L., Baker, J. T., Monz, C.,
Newton, J. N., & Zipp, K. Y. (2019). Grand Expectations: Understanding Visitor Motivations
and Outcome Interference in Grand Teton National Park. The Journal of Park and Recreation
Administration, 37(2), 26–44. https://doi.org/10.18666/JPRA-2019-9283
_
Vietnam Outdoor Tourism Research Project
💌Email: vietnamoutdoorresearch@gmail.com
🌐Website: https://vnort.com/
Vietnam Outdoor Tourism Research 